ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Τοπικά προϊόντα – Το τραπέζι της Αλμωπίας

Proionta Almopias1Η ακριτική Αλμωπία, στο βόρειο τμήμα της Ελλάδας, είναι ένα πολύχρωμο μωσαϊκό, το οποίο συνθέτουν τα αγροτεμάχια του κάμπου και των ορεινών περιοχών.

Οι αγροτικές εκτάσεις στο Δήμο καταλαμβάνουν αρκετές χιλιάδες στρέμματα. Το μικροκλίμα της Αλμωπίας, έτσι όπως διαμορφώνεται από το ορεινό τόξο, αλλά και τις υψομετρικές διαφορές, δίνει τη βάση για την καλλιέργεια και παραγωγή μίας τεράστιας γκάμας αγροτικών προϊόντων, σύμφωνα με τις αρχές ολοκληρωμένης και βιολογικής διαχείρισης.

Η καλλιέργεια πολλών από τα αγροτικά προϊόντα της περιοχής παρουσιάζει μία σταθερότητα ως προς τις μεθόδους και τις καλλιεργητικές τεχνικές, αποτελώντας αναπόσπαστο κομμάτι της τοπικής διατροφικής παράδοσης, γεμίζοντας καθημερινά το τραπέζι της Αλμωπίας. Η πλούσια δενδροκομική και κτηνοτροφική παραγωγή αποτελούν το κοινό παρονομαστή της γεωργίας στο Δήμο Αλμωπίας, παρά τις αυξομειώσεις των εκτάσεων και τις κατά καιρούς αναδιαρθρώσεις καλλιεργειών.

ΟΣΠΡΙΑ

Φασόλι παπούδα: Στην Αλμωπία παράγονται τα γνωστά φασόλια «παπούδα Καρατζόβας». Η παραγωγή τους επικεντρώνεται κυρίως στις τοπικές κοινότητες Προμάχων και Αριδαίας (οικισμός Υδραίας) και δευτερευόντως σε άλλα δημοτικά διαμερίσματα. Η καλλιέργεια και πώληση των ξερών μικρόσωμων φασολιών γίνεται από παραγωγούς χωρίς αυτά να τυποποιούνται ή να συσκευάζονται. Η προσφορά δεν καλύπτει τη ζήτηση, ενώ η απουσία οργανωμένης διάθεσης αποβαίνει σε βάρος των παραγωγών με ελληνοποιήσεις εισαγόμενου φασολιού και πώλησή του ως ντόπιου.

Φακή: Η περιοχή, έχει πλούσια παράδοση στην καλλιέργεια εξαιρετικής ποιότητας φακής. Σχεδόν σε κάθε τοπική κοινότητα τη δεκαετία του 60, συναντούσε κανείς το προϊόν αυτό. Ωστόσο, νεότερες καλλιέργειες και αλλαγές διατροφικών προτύπων εκτόπισαν τη φακή από τα χωράφια των αγροτών.

ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΑ

Κεράσι: Δεσπόζουσα θέση στην παραγωγή κερασιών καταλαμβάνει η Τ.Κ. Αρχαγγέλου, στην βορειοδυτική πλευρά του όρους Παϊκο με τις ιδιαίτερες εδαφοκλιματικές συνθήκες που προσδίδουν την ξεχωριστή νοστιμιά και πληρότητα σε θρεπτικά συστατικά. Παρ’ όλα αυτά τα κεράσια αποτελούν καλλιέργεια που μπορείς να συναντήσεις σε κάθε σχεδόν τοπική κοινότητα. Το κεράσι προωθείται στην αγορά είτε μέσω συνεταιρισμών είτε, σε πολλές περιπτώσεις, μέσω εμπόρων οι οποίοι αγοράζουν το προϊόν από το χωράφι.

Ροδάκινο : Η καλλιέργεια της ροδακινιάς με ποικιλίες τόσο βιομηχανικές όσο και επιτραπέζιες αναδεικνύουν τον Δήμο Αλμωπίας σε έναν από τους μεγαλύτερους σε παραγωγή ροδάκινου. Η διάθεση του ροδάκινου γίνεται σχεδόν εξ’ ολοκλήρου μέσω των συνεταιρισμών.

Κάστανο : Η καλλιέργεια καστανιάς έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια στα χωριά του Δήμου Αλμωπίας και ιδιαίτερα σε αυτά του πρώην Δήμου Αριδαίας. Ανυπαρξία μεταποίησης, αλλά και το έλκος της καστανιάς προβληματίζουν ιδιαίτερα τους παραγωγούς της περιοχής, παρόλο που οι τιμές που απολαμβάνουν θεωρούνται ικανοποιητικές.

Μήλα: Τόσο οι εδαφοκλιματικές συνθήκες όσο και η αυξημένη ζήτηση καθιστούν την καλλιέργεια της μηλιάς από τις πλέον προσοδοφόρες. Τα τελευταία χρόνια πυκνώνουν φυτείες σε παλμέτα με αντιχαλαζικά δίχτυα.

Σύκο: Διάσπαρτα δέντρα, αλλά και η πλούσια παράδοση σε προηγούμενες δεκαετίες δημιουργούν τις κατάλληλες προϋποθέσεις ώστε η καλλιέργεια της συκιάς να επανέλθει στο προσκήνιο.

Ξηροί καρποί… Καρύδι: Η ύπαρξη συστηματικής καλλιέργειας, αλλά και οι δυνατότητες ανάπτυξης υποστηρίζονται από την ιδιαίτερη γεωμορφολογία των ορεινών συμπλεγμάτων του Βόρα, του Πινόβου, της Τζένας και του Πάικου,

Σπαράγγι: Η καλλιέργεια του σπαραγγιού στην περιοχή της Αλμωπίας δρομολογήθηκε το 1991 από μία ομάδα 5 παραγωγών (35 στρέμματα) στο Βορεινό. Σήμερα, οι εκτάσεις της σπαραγγοκαλλιέργειας πλησιάζουν τα 1800 στρέμματα στις Τ.Κ. Μεγαπλατάνου, Τσάκων, Πιπεριάς, Ξιφιανής, Πολυκάρπης, Υδραίας, Αλώρου, Βορεινού, Αγάθης. Το σπαράγγι της Αλμωπίας βάσει στοιχείων ποιοτικού ελέγχου θεωρείται το κορυφαίο σπαράγγι σε επίπεδο Κεντρικής Μακεδονίας. Επιπρόσθετα, η θρεπτική του αξία και τα ποιοτικά του χαρακτηριστικά, το καθιστούν ένα από τα πλέον υγιεινά προϊόντα. Το σπαράγγι της Αλμωπίας διατίθεται εξολοκλήρου σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Γερμανία, Ολλανδία) εξασφαλίζοντας ικανοποιητικό εισόδημα για τους παραγωγούς.

Πράσο: Η καλλιέργεια του πράσου απαντάται σε περίπου 700 στρέμματα σε όλη την Αλμωπία. Ωστόσο, στην Τοπική Κοινότητα της Δωροθέας αποτελεί την κύρια κηπευτική καλλιέργεια, έχοντας αποκτήσει ξεχωριστή φήμη (Πράσο Δωροθέας). Η Ομάδα Παραγωγών πράσου δημιουργήθηκε το 2006 και εφαρμόζει ολοκληρωμένη διαχείριση στην καλλιέργεια (400 στρέμματα), σύμφωνα με τις απαιτήσεις του πρωτοκόλλου Eurepgap. Η προώθηση του προϊόντος γίνεται δυστυχώς μεμονωμένα στις αγορές της Θεσσαλονίκης και τις λαϊκές, χωρίς να αντιλαμβάνονται οι παραγωγοί τα οφέλη από τη συλλογική διαπραγμάτευση και διάθεση.

Μπαχοβίτικη ( Καρατζοβίτικη) Πιπεριά: Ο μικρόσωμος τύπος πιπεριάς που καλλιεργείται στην περιοχή, εντοπίζεται σε όλες τις Τοπικές Κοινότητες της Αλμωπίας. Το προϊόν αυτό που νωπό ή μεταποιημένο διαθέτει εξαιρετική γεύση και ποιοτικά χαρακτηριστικά, χρήζει προστασίας και ανάδειξης. Ο τρόπος παραγωγής και η μειωμένη ποσότητα νερού που απαιτείται για την ανάπτυξη του φυτού ( ιδιαίτερη καλλιεργητική τεχνική), σε συνδυασμό με την ανθεκτικότητα της συγκεκριμένης πιπεριάς σε εχθρούς και ασθένειες ( μικρό κόστος παραγωγής) την καθιστούν ιδανική επιλογή στις κηπευτικές καλλιέργειες. Η μπαχοβίτικη πιπεριά δίνει εξαιρετικής ποιότητας τουρσιά. Σήμερα υπάρχουν περίπου 100 παραγωγοί διάσπαρτοι στα χωριά της Αλμωπίας.

Κόκκινο πιπέρι & μπούκοβο: Η περιοχή της Αλμωπίας ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με την παραγωγή του κόκκινου πιπεριού και του μπούκουβου . Η ύπαρξη μεταποιητικών μονάδων (τέσσερα εργοστάσια)που σταμάτησαν τη λειτουργία τους στις αρχές της δεκαετίας του ’90 και η στροφή των παραγωγών σε άλλες καλλιέργειες, ανέκοψαν την πορεία του προϊόντος. Τη φήμη και την ποιότητα του προϊόντος συνοδεύουν ένα βραβείο (Άγιος Φραγκίσκος, 1914), αλλά και η αποδοχή από χώρες στην Ευρώπη (εξαγωγές).

Σήμερα, η καλλιέργεια της καρατζοβίτικης πιπεριάς για την παραγωγή του κόκκινου πιπεριού (μπαχαρικό) γίνεται διάσπαρτα σε πολλά χωριά της Αλμωπίας. Ωστόσο, η αυξημένη ζήτηση τοπικών προϊόντων δημιουργεί τις προϋποθέσεις ανάπτυξης της καλλιέργειας, σε συνδυασμό με την κατάλληλη οργάνωση και προβολή του προϊόντος. Ο τρόπος παραγωγής παραμένει αναλλοίωτος για πάνω από 100 χρόνια και αφορά στην αφύγρανση της πιπεριάς με παραδοσιακού τύπου ξηραντήριο ( κάπνισμα) και τρίψιμο σε ειδικό κυλινδρόμυλο για την παραγωγή του τελικού προϊόντος. Αρκετοί νερόμυλοι της περιοχής λαμβάνουν μέρος στην παραγωγική διαδικασία στο τελευταίο κυρίως στάδιο, αλλά και στη διάθεση του προϊόντος.

Κοκκάρι: Η καλλιέργεια του κοκκαριού, το οποίο αποτελεί είδος κρεμμυδιού, εντοπίζεται κυρίως στα χωριά της Όρμας και του Λουτρακίου (περίπου 100 στρέμματα). Η συνολική ετήσια παραγωγή αγγίζει τους 100 τόνους. Μέρος της τοπικής παραγωγής διατίθεται σε δύο μονάδες μεταποίησης που λειτουργούν στην Τοπική Κοινότητα Όρμας (Σαμαράς, Αβραμίδης).

Οι μονάδες μεταποίησης επεξεργάζονται και κοκκάρι εισαγωγής. Το κοκκάρι, όπως και η μπαχοβίτικη πιπεριά, τα φασόλια, αλλά και το πράσο, ως τοπικά παραδοσιακά προϊόντα, είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τις διατροφικές παραδόσεις των κατοίκων της Αλμωπίας, αλλά και ξεχωριστούς μεθόδους παραγωγής.

Πατάτα: Η καλλιέργεια πατάτας στην επαρχία Αλμωπίας εντοπίζεται στα ορεινά δημοτικά διαμερίσματα του Αρχαγγέλου, της Νότιας, των Προμάχων κ.α. Οι εκτάσεις πλησιάζουν τα 4500 στρέμματα και η παραγωγή φτάνει ετησίως τους 20000 τόνους. Το προϊόν πωλείται από τους παραγωγούς σε λαϊκές αγορές, πλανοδίως και σε χονδρεμπόρους, ενώ μια ποσότητα διατίθεται και σε βιομηχανίες. Η καλλιέργεια της πατάτας πλήττεται κυρίως από τις ελληνοποιήσεις και την έλλειψη ενός οργανωμένου πλάνου προώθησης.

Αμπέλι (Αμάσι ή Όψιμο Εδέσσης): Σε μία έκταση 2700 στρεμμάτων και ειδικά στις Τοπικές Κοινότητες Πιπεριάς, Πολυκάρπης, Τσάκων, Ίδας εντοπίζεται η ποικιλία Αμάσι ή Όψιμο Εδέσσης. Τα παραπάνω χωριά αποτελούν, μαζί με τα χωριά των Γιαννιτσών και Πέλλας, τους κύριους τόπους καλλιέργειας αμπελιού στο Ν. Πέλλας, συμμετέχοντας σε ποσοστό 90% στη συνολική παραγωγή οινοποιήσιμου σταφυλιού στην Αλμωπία. Στην Πιπεριά παράγονται περίπου 4000 τόνοι ετησίως, από τους οποίους το 80-90% διατίθεται σε μεγάλες οινοποιητικές μονάδες.

Μικρό μέρος της παραγωγής απορροφάται από τοπική μονάδα παραγωγής Τσίπουρου και Ούζου, αλλά και της Ίδας καθώς επίσης και από μικρούς οινοπαραγωγούς της Νάουσας. Στην περιοχή υπάρχουν πολλοί άμβυκες απόσταξης τσίπουρου. Η ποικιλία αμάσι ή όψιμο Εδέσσης που καλλιεργείται στην περιοχή θεωρείται άψογο φυσικό συντηρητικό των λευκών κρασιών και συμμετέχει σε πολλά επώνυμα λευκά κρασιά.

ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ & ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ : Η ύπαρξη φυτωρίου κηπευτικών και αρωματικών φυτών βιολογικής γεωργίας με μια μεγάλη γκάμα επαγγελματιών πελατών πανελλαδικά, αλλά και οι εδαφοκλιματικές συνθήκες της περιοχής, δημιουργούν τις κατάλληλες προϋποθέσεις για να αναπτυχθεί ο κλάδος των αρωματικών- φαρμακευτικών φυτών.

Ο ορεινός όγκος της Αλμωπίας και ιδιαίτερα περιοχές που βρίσκονται κοντά στις Τοπικές Κοινότητες Νότιας, Περίκλειας, Αρχαγγέλου και Βορεινού είναι πλούσιες σε τσάι του βουνού, άγρια ρίγανη, θρούμπι, φασκόμηλο, βαλσαμόχορτο κ.α. Η πληθώρα όλων αυτών των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών, διασφαλίζει τη δυνατότητα να αναπτυχθούν και να προσαρμοστούν σε ελεγχόμενο περιβάλλον οι αντίστοιχες καλλιέργειες. Η αξιοποίηση άγονων και ορεινών περιοχών στην καλλιέργεια αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών είναι σημαντική για την περιοχή. Η καλλιέργεια αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών αποτελεί μία καλλιέργεια ιδιαίτερα προσοδοφόρα με μικρό κόστος παραγωγής και φιλική προς το περιβάλλον.